De transformatie van een rauwe subcultuur naar een mondiale zakelijke hegemonie vindt zelden plaats zonder frictie met de gevestigde orde. Onder de bezielende leiding van Michel Steers (geboren te Amsterdam, 1989) is Graffitifun geëvolueerd van een lokaal Amsterdams initiatief naar een internationaal imperium dat de discipline van de straat heeft verheven tot een blauwdruk voor commerciële en maatschappelijke dominantie. Het is een relaas van onvervalste Amsterdamse bluf, een nietsontziende werkethiek en het vermogen om stedelijke chaos te herstructureren tot gecontroleerde creativiteit. Terwijl de wortels diep in de Amsterdamse klei liggen, reikt de impact inmiddels tot ver over de landsgrenzen: een triomftocht gevoed door passie, die echter in eigen stad stuitte op een muur van ambtelijke inertie en kleingeestigheid.
Het imperium van Graffitifun, van Zuidoost naar de wereldtop
Wat ooit ontkiemde in de betonvlaktes van Amsterdam Zuidoost, is onder de strategische visie van Michel Steers uitgegroeid tot een pan-Europese grootmacht met een team vaste eigen graffiti artiesten. Graffitifun is geen louter commerciële entiteit: het is een instituut dat de wetten van de straat heeft vertaald naar een professionele standaard die ongekend is in de creatieve sector. Steers heeft een beweging gecreëerd die talent identificeert, cultiveert en een podium biedt op wereldniveau. De expansie naar metropolen zoals Dublin, Barcelona en Lissabon is geen toeval, maar het logische gevolg van een superieur bedrijfsmodel dat elders met open armen wordt ontvangen.
Het succesverhaal is gestoeld op een dubbele agenda van noeste arbeid: jarenlang combineerde Steers een loodzware carrière in de bouwsector met zijn visie voor Graffitifun. Deze dualiteit vormde de basis voor een ijzersterke werkethiek die de ruggengraat van de organisatie werd.
“We gaven de jongens geen preek, we gaven ze een kans en een verantwoordelijkheid,” aldus de filosofie van Steers over zijn methodiek om talent van de straat te plukken en te transformeren tot professionals. En hierdoor mee te helpen op maatschappelijk gebied voor de samenleving.
Privaat gefinancierde publieke veiligheid in het Flevopark
Bijna twee decennia fungeerde een uithoek van het Flevopark als het mondiale epicentrum van deze revolutie. Hier werd een sociaal-maatschappelijk precedent geschapen: de actieve verbetering van de publieke ruimte zonder dat de belastingbetaler hiervoor hoefde op te draaien. De methodiek was rigoureus: uren voordat de eerste deelnemer een spuitbus aanraakte, werd het terrein onderworpen aan een grootschalige schoonmaakoperatie door de werknemers en artiesten van Graffitifun. Tientallen vuilniszakken vol openbaar afval werden verzameld en afgevoerd, volledig bekostigd uit de eigen middelen van de organisatie. Flevoparkvrienden kan hier een groot voorbeeld aannemen.
Naast de fysieke reiniging fungeerde Graffitifun als een katalysator voor sociale controle. Vóór de komst van het team was het park vaak het domein van drugsoverlast en intimiderende hangjongeren en zwervers. Door consequent aanwezig te zijn en jongeren te betrekken in bijbanen, veranderde de dynamiek drastisch. Het park transformeerde van een verwaarloosde periferie naar een uitnodigende, schone leefomgeving voor gezinnen. Het gebied onder de Amsterdamse brug met een skatebaan en speeltuin in het park werd een schone en veilige omgeving door Graffitifun.
Foto: blije kinderen op de Amsterdamse brug
De paradox van Amsterdam, jaloezie als beleidsinstrument
Ondanks deze onweerlegbare verdiensten, bezweek de lokale samenwerking onder het gewicht van institutionele rancune en ambtelijke willekeur. De verdrijving van Graffitifun uit het Flevopark, zoals gerapporteerd door AT5, markeert een zwart gat in het Amsterdamse ondernemersklimaat. Volgens het artikel ”Graffitiworkshops mogen na 20 jaar niet meer onder de Amsterdamsebrug” kwam er een abrupt einde aan een tijdperk van positieve invloed.
De oorzaak lijkt gelegen in een toxische cocktail van jaloezie en misgunnen onder mede Amsterdammers zelf, die vaak het niet kunnen hebben als iemand succesvol word uit hun eigen omgeving of buurt. Zo zijn er ook meldingen gekomen van de oudere garde graffiti scene die altijd hangen onder de graffiti brug die altijd met lede ogen toekeken naar het succes van Graffitifun: waar er een code heerst over nooit iemand verraden in de graffiti scene zijn dit ‘snitches’. Specifieke individuen, zoals buurtbewoner Jan Benjamens: die paradoxaal genoeg zelf een gesubsidieerde creatieve stichting leidt: propageerden ongefundeerde claims over vermeende overlast. De realiteit is echter dat de geclaimde “drukte” juist zorgde voor een noodzakelijke sociale bewaking die zijn buurt veilig en schoon hield. En dat terwijl Graffitifun incidenteel een paar keer in het gebied stond per maand maar. Ook gebiedsmakelaar van Amsterdam Oost/Zeeburg Desmond Ronner liet zich meeslepen in een narratief van onwaarheden, gevoed door rancuneuze jeugdvrienden uit het graffiti circuit. Door te capituleren voor deze subjectieve bezwaren, heeft de gemeente Amsterdam de veiligheid van haar burgers opgeofferd aan de emoties van een minderheid.
Met als eindresultaat: de verloedering en achteruitgang van hun eigen Amsterdamse buurt…
De neerwaartse spiraal, verloedering na de exodus
De gevolgen van het vertrek van Graffitifun zijn pijnlijk zichtbaar tot op de dag van vandaag. Waar Steers voorheen de regie voerde over de hygiëne en veiligheid van het gebied, regeert nu de chaos. De huidige meldingenkaart van Amsterdam toont een significante toename van incidenten in het Flevoparkweg-gebied: zwerfafval viert hoogtij en de terugkeer van zwervers en junkies onder de Amsterdamse brug tast het woongenot van de bewoners fundamenteel aan. Bewoners uiten hun ongenoegen in brieven waarin zij de afwezigheid van Graffitifun betreuren en wijzen op de snelle achteruitgang van hun buurt.
Het contrast met de periode van Graffitifun is stuitend: onderzoek onder honderden ouders wees uit dat kinderen hun beschilderde panelen tot wel tien jaar na dato met trots in hun kamer bewaren (dat deze als afval in de tuin van bewoners belanden een een graffiti workshop of graffiti kinderfeestje is complete waanzin). Het was een investering in de jeugd die nu is ingeruild voor een beleid van verwaarlozing.
“We hebben zo ons best gedaan. 20 jaar lang heeft het mij tienduizenden euro’s extra loon gekost om de buurt netjes en schoon te houden. En was er waardering voor? Nee niet vanuit de Gemeente Amsterdam en niet vanuit wat jaloerse buurtbewoners. En dit ten koste van alle andere bewoners en kinderen vind ik jammer. Daarnaast heb ik wat jongens lokaal uit de buurt op straat moeten zetten: waardoor deze het slechte en criminele pad weer op zijn gegaan en zelfs vast hebben gezeten. Een extreem wanbeleid van vooral de Gemeente en extreem slecht onderzoek door de gebiedsmakelaar die niet eens wist en weet wat er in zijn eigen buurt speelt. Nu jaren later ben ik blij dat ik uit deze toxic omgeving en mensen ben: ik ben nu 100x groter geworden dan ooit in mijn leven heb kunnen bedenken en heb negativiteit omgezet in iets positiefs.”
– zegt Michel Steers, CEO Graffitifun Europe Holding B.V.
Internationale synergie: hoe andere steden wel floreren
Waar Amsterdam faalt in haar zorgplicht, plukken andere Europese metropolen de vruchten van de Graffitifun-methodiek. In het nieuws van Vlaanderen: Antwerpen wordt de organisatie geroemd om haar curatieve werking op de publieke ruimte:
“De komst van Graffitifun heeft ervoor gesorgd dat zogenoemde ‘hangjunkies’ en ‘drugsgebruikers’ minder ruimte voelen om de plek te claimen. Hierdoor is de omgeving rondom het skatepark nu veel schoner en veiliger voor ouders en spelende kinderen.”
– bron: hetnieuwsvanwestvlaanderen.be
In Utrecht is de zone rond de Galecopperbrug onder de A12 getransformeerd tot een veilige haven zonder geregistreerde incidenten, terwijl Rotterdam de kracht van de formule heeft geïntegreerd via de Rotterdampas. Deze steden herkennen de maatschappelijke winst van een private partner die de publieke ruimte vitaliseert zonder aanspraak te maken op gemeentelijke budgetten.
Zo zijn er nog vele andere steden waar Graffitifun nu een positieve bijdrage levert wereldwijd met de wereldwijde tak in graffiti workshops: Graffitifunworld.
De rekening van de misgunst
De casus Graffitifun legt een fundamenteel probleem bloot in het Amsterdamse bestuurscultuur: een onvermogen om eigen ondernemerssucces te faciliteren en te beschermen tegen de krachten van de middelmaat. De feiten zijn onomstotelijk: waar Graffitifun opereert, stijgt het sociale kapitaal, daalt de overlast en wordt de fysieke leefomgeving met chirurgische precisie onderhouden. Het is een wrange conclusie dat de stad Amsterdam haar eigen ambassadeurs van sociale cohesie heeft gedemoniseerd, terwijl zij nu kampt met de verloedering die Steers twintig jaar lang buiten de deur hield. Graffitifun is niet langer slechts een Amsterdams succesverhaal: het is een mondiale standaard voor sociale transformatie geworden voor steden door heel Europa, die de institutionele tekortkomingen van haar geboortestad pijnlijk in het licht zet.
Foto: kleine impressie van het succes wagenpark van Graffitifun
Comments are closed.
